Popular Posts

Friday, 25 November 2011

KRISMAS KA ZAWNG


KRISMAS KA ZAWNG

( Lung hlui a leng ! ‘Lonely Planet’ lamah kan thang bo vang vang bawk nen. Hei… thu ngaihnawm tak ni lemlo, a taka kan thil tawn atanga ngaihtuahna leng vak vel ... )

Krismas inbuatsaihna - Sikpui ur muah muah chunga, Masi hmang tura chhungtin inbuatsaihna pawn a vawrtawp a thleng chho tak tak ta. Keini chhungkua pawh theih tawpin kan inbuatsaih ve a, mahse kan chhungkaw nu ber ‘cancer’ natna in atlak buak hlim chhawn anih vang erawh chuan kan chhungkaw boruak chu tlemin a dang deuh.
           
               24 Dec, 2005., chawhma lam. Nuber enkawla tap tawm reng ta nafam chu hmel ah tepawh alo lang deuh aniang!? Chhungte zawng zawngin, “Vawiin chu va tei chhuak ve rawh, naupang lawm tur eng ilo fahran pawh lam khawm sak ve a tul alawm” min tih rawn sek hlawm a. Kan chhungkaw tlakbal vanglai tak ani bawk nen ka peih lo hle, mahse naupang ho rual awt lutuka an awm bik loh na tur anih chuan, tei chhuah ve hram erawh ka tum.
           
Pa-te Krismas min lo hawn rawh ! – India tangka – cheng - panga bial bial (Rs 500) hi min pe a. Ka tangka ip dawm rauh rauh pahin tuallaia kan naute vaivut kara inkhualtelem paw hrat mai hnenah chuan, “Bawihte Krismas bazaar ka kal dawn, enge ka lo hawn ang che?” kan ti tawngkam tha a. “Pa-te (uncle)  Khist Masts, min lo hawn rawh aw.. tam deu..!!” “ Teh reng mai bawihte fel deuvin lo awm la, pi pi kha lo duat rawh aw..” ka ti liam puat a.

Bawihte-i thil min chah ber kher chu kan ngaihtuah chiang a kala hriat loh zawng tak ani tlat mai…., vai ho lah hi thil mak deuh deuh hi an siam chhuak a naupang lah hian anin tih hmuh, chhungkaw khawsak hrethiam hauhlovin an han inneih that siak pherh erh zel leh nghal. Keini ang pachhe chhungkua tan chuan khua hi avar lo teh zawng anih hi.. ti ril ru neuh neuh chungin kan veng kawn ka lo thleng der tawh a.

Mizo heti zo zai zingah vai ber kher han dawr chu – Rinai daihin vei vak an lo tam phian … kei lah hmai ka phih thuak thuak a, phak ang chelh chawlhin ka private car duat leh ngaihhlut em emin ka kar phei ve pawk pawk kha a niah. Thing thar deuh thut hian ka inhre hmanhmawh peka ka zak rilru deuh, thawk deuh halh pah hian ‘Val senior, nervous bawm vawi engemaw zat lo tauh keh pap pap tawh kha ka nia lawmni? Engah nge ka han zah teh chai ang, ka zak lo! ka zak dawn hek lo!!, its my life…’ ka ti sap a.

Market bathlar zau laia naupang rual lo in hawr khawm laih laih chuan ka mit an la riau. Ka thleng phei ruak a, vai nu hian thil chihrang hrang hi alo bun tlep tuarh mai niin, mizo tawng a thiam ve deuh. ‘Mizo sumdawng heti zozai zingah vai ber kher han dawr chuh.. mahse hengho hian thil anti tlawm duh hrim hrim,’ ti a, rilru inthiamlo inthiam chawp chungin ka thil zawn chu kan zawt ve thawr a. “Ka pi khaw maw, i Krismas zawrh chu kalo en ve chhin ange,” nui sang hian alo hawi chhuak a, “Ka pu Khrismas chu tam awm lawm ajabhai jong jong ni bek lom, Pistol, Barbie suak, Motorlem… nangmah dudu la rawh keimah Khrimas perezen nangmah keima tawlawm ang.” “ Krismas awzawng i zawrh chai loh hi, halmawi, halzit leh I  halpuah thuhruk tat tat te kha Krismas- iti anih nghal loh chuan” ka ti hmuk a. Thakthing Bazar lam ka pan zui ta nghal a.
           
Krismas lawm turin kan inbuatsaih suau suauva ‘Krismas ber’ erawh avang pherh erh – Biak In Pui (Mission veng) kawmthlang ka thleng chu Traffic Point bulah hian anlo bawr luih luih mai a, a bul lawkah chuan Kohhran Nuho nge? sale sale ti hian an au lauh lauh bawk. Chuti taka an bawr nasat chu engtak chu niang maw ? Ka hmu ve chak tlat Krismas lampang pawh anlo sale ani mahna ?? Mipui innek tulh tulh chu kava keu ve tawlh tawlh a, kan tleirawl ve laia kan thianpan, ‘Mipui kan tam zia chuuuhh,…. A sexy tawp’ atih ang vel kha kan niang innek nasa tulh tulh tak kan ni, a leh nawm phian.
Ho lutuk!!! Mas putar nui seki vun bak eng teh ual alo awm lo, thlalak an intihhmuh hlawma thla anlo lak pui vel mai mai hlawm hi alo ni a. Tleirawl rual khat phei chuan a kap bawr han dawm sak hram chung leh mak sa rang deuh deuh hian an sawngbawl hlawm a, an hlimpui hmel phian leh nghal a. Thakthing thler thla leh Sikulpuikawn zawng zawng ka zawn chhuah vek hnu pawhin tumah rengin Krismas chu an zuar lo, pakhat te pawhin a awmna min kawhhmuh thei hek lo. “Krismas lawm turin kan in buatsaih suau suauva ‘Krismas ber’ hmuh tur awm si lo, khawnge Krismas chu??” Sana lah chuan dar 2 a kawk vuh tawha engmah lah chu ka la lei si lo, Bazarpui thleng zawn law law ka tum ta a.
           
Val senior ka beidawng, ka thinrim bawk – Khawvel hipna leh nekna nasatak kara in nek tulh tulh chungin Bazar bungkawn chu ka thleng ve rawih a, Dawrpui vengthar lama kan thiannu dawr Krismas bungraw chikim zawrhna hi ka pan ding nghal a. Rei fe ka enkual hnu pawh chuan ‘Krismas’ awm reng reng ka hmu lo, ka hriat sa leh hmuh sa deuh vek anni mai. Hmelhriat zawng zawng zingah tumah rengin Krismas an zawng ve lova, Krismas ka lei alawmle ti an awm bawk hek lo !!  An tlereuh eng ilo lei te chu, “Hei hi a Krismas ber alawm,” an ti chawp vel mai mai hlawm a. Mak hlawm hian Krismas hmangtura inbuatsaih ve si engah nge Krismas an lei tel loh niang le…?  
Ka thlek kual fe hnu chuan dawr nghak nula hian “U Thang (hming lem ;-) i duhzawng chu i hmu em, enge ni i duh ve mial Krismas tree lam emni?” mi lo ti zung zung a. Kei chuan, “Nilo ve Krismas ania ka zawn, hei avang hle mai, han nei teh u ka hmanhmawh tawh tak zet,” kan ti zui hram a. Plastic atanga siam Arsi lem pathum lian tha hlawm zet mai lo lek chhuah pah hian, “Hei hi a Krismas deuh ber lo maw.. 1500 in kan sale hmiah tawh.” “Kha chu ka duh lo, a man pawh ka nei daih lo” “Chuti engzat man vel bawr nge niang, hei kan nei chikim lutuk alawm.” “ Kan naute min chah ania, cheng 200 man aia to chu ka lei theilovang, thildang engmah pawh kala lei si lova.” “ E.. 200 man velbawr hmeichhe naupang lawm chu atam alawm..” tih pah hian thil eng de zeuh zeuh thei, en zeuh zeuh paha zai ret ret thei, lehkhakhawnga siam ranchaw pekna.... aa.. alo phawrh teuh mai. “Engmah kha ka duh lo!! ka zawn ang ani tlat lo” ka ti leh hmuk a. “U Thanga hi i senior tulh tulh a, i duh khirh tulh tulh mai tu dawrah mah Krismas chu i hmulovang chutiang a awm ngai lo, heng Krismas entirna leh Krismas lawmna bungraw chihrang hrangte hi Krismas chu ani mai, a bak Krismas a awm hlei nem,” a ti zui hak hak a.
Hrilhhai thlak duh rem rem khawp mai... “ Patling thankin tawh in thil awmlo ka zawnga maw?? Ani thei lo, Krismas chu a awm chiang alawm, hei a awma lawm turin kan inbuatsaih suau suau a lawm” tih zui hram pahin New market lama zawn chhunzawm turin ka chhuahsan ta a. New Market leh a chhehvel zawng zawng ka hrut chhuah vek hnu paw’n ka thil zawn chu ka hmu eih lo. Ka nu tawngtai pui melh melh paha, ‘LALPA, Bawihtei thil min chah hi hawn sak ngei ka duh, min lei tir hram ang che aw….” ti a, ka rilru tawngtai neuh neuh na tepawn awmzia anei zo lo. Theihtawpa ka zawnkual hnu pawha Krismas ber hmuhtur awm silo chuan ka beidawnna ati zual a, ka vak hah bawk nen ka thinrim hlur bawk.  
           
LALPA khawiah nge Krismas chu a awm, ka hmuh hma loh chu he Krismas hi ka hmang dawn lo…” Biak In khawk rum rum in – Khua lah chu avawt vin tuk tawh a, ka in ha bul ropui bawk nen hmanhmawh zetin inlam panin ka haw ta hlawk hlawk a. Kan veng Biak In zawn ka thleng chu ka rilru a lungpuam thar leh deuh tlat. Engah nge LALPA hian min chhan duh loh, ngah nge min ngawihsan reng hlimtaka Krismas kan hman ve hi a phallo vem ni ?. A chhan ka zawt ang, min chhan hma loh chu ka lung hi a awi mai mai hek lovang.
Biakin lam chu ka pan ruak a, maicham hmaah chuan ka thingthi hnawk a. Keimahah beidawnna, thinrimna, zawhna atam lutuk, a tawt hian ka tawt up up ani ber mai. Biakin chhung chu a reh thiap a, theihpa tawpa insang mar chung hian, “ LALPA engahnge i ngawih reng, hei naktuk mai hi Krismas ani tawh tunah lah bazarna hun pawh a awm tawh lo. LALPA khawiah nge Krismas chu a awm….., ka hmuh hma loh chu he Krismas hi ka hmang dawn lo…” kan ti tuarh mai a. Ka auring bawk aniang Biak In chu a khawk rum rum a, ka aw thang khawk chuan, ‘Khawiah Krismas…. Khawiah.. khawiah …..’ hi alo ti nawn awn awn bawk a. Ka aw thangkhawk areh  rual chuan engkim hi areh  zui tlawk tlawk a. Enge ka sawi leh anga, enge ka tih leh chuan ang.. ka hre tawh lo !!! ka awm ka dawm a, van lamah ka dak a ‘LALPA Khawiah nge Krismas chu a awm ka hre duh ani..” ti in ka phun sep sep a. Thingthi chung chuan ka in then deuh hliau hliau va, naupang pangchang takin tap chungin a pa hnenah thil a dil a, an nuar lui tlat hi ka ang deuh berin ka inhria….
           
Chhanna.. lawmna… chhungkuaa tah hawm hawmna khawp thil mak tak chu – Engtia rei nge ka thingthit a, lamtualah chuan entiang chiaha tam nge ka mittui a tlin hman ka hre lo. A hma aia ring leh beidawng thinrim vawr tawp hian, “LALPA heti khawp hian Krismas hlim taka hmang ve turin kan in buatsaiha khawiah nge Krismas chu a awm, heng tlereuh leh hlimhlawp thil chi hrang hrang hian minti lungawi zo ve lo, Krismas tak ani ka duh khawiah nge Krismas tak tak chu a awm?? LALPA KRISMAS DIK TAK chu ka hmuh a, Bawihte-i tan ka hawn sak lo anih ngat loh chuan kei leh ka chhungte hian hlimin Krismas hi kan hmang leh tawh ngai lovang, khawiah nge a awm engtia tih tur nge tih min hrilh hi nangma mawhphurhna liau liau ani, LALPA lo hria ang che” kan ti leh tuarh a, ka au teng bawk aniang ka uak zui thawt thawt a.

 Thawklehkhatah!! aw azawnga aw nghaihzawn awm ngawih ngawih aw dam diai mai hian “ Krismas chu Keimahah hian a awm, khawvel mita hmuh theih leh kuta khawih theih thil tinrengah hian a awm lo asin. Khawvel leh achhunga thil awm tinrenga zawng tute hian Krismas tak an hmufiahin atakin an hmang ngai lovang. A hmasa berin Keimahah hian hlim ula, lawm hmasa ber mai ula, Krista lawm zawng engnge ni? ti chungin Krismas atan hian inbuatsaih ang che u. Tichuan Krismas tak chu in hrefiahin Krismas neitu – ‘Emanual-a’ chu inhnenah ka inpuang anga  -  Lei lawmna aia lawmna ropui zawk, Van lawmna ka chantir bawk ang che u….” … Khamlo leh lungleng vawng vawng a ka ngaihthlak lai chuan, chu aw chu boruakah hian a thamral ta riai riai a, keimahah erawh ziakna tui tingrenga ziak ai hian afiah tlat , a fiah mai ani lo! a nung tlat ani zawk. Ka biangah hian lawmna leh lungawina mittui alo luang ngiai ngiai a. Tichuan, phur takin ka thova, “LALPA kan lawm e, LALPA kan lawme..” ti mawlh mawlh chungin inlam ka pan ta sawk sawk a.

            Krismas tak Cancer natna leh tlakchhamna tinrengin a ngam ve loh chu – In ah chuan ka nu natna khum tlawm tak hi an lo hual leh taih tawh a, ni tin kan tih phung angin chhung inkhawm an lo neih chilh leh dawn mek hi alo ni a.  Ka nu chuan ka lam lo hawi tek tek pahin thei leh thei lo hian, “Bawiha iva Bazar uluk awm ve aw.. rin aiin ilo haw har, hei kan lo nghak hlel tawh khawp che asin,” alo ti tham tiak a. Kei lah chuan ka nu leh midang melh kual dan dan pah hian, “Ka nu engmah ka lo hawn lo” kan ti tawl a. Bawihtei hmela hrilhaina, mak tihna, zawhna tamtak lo lang uaih uaih chuan ka hnuk a ti ulh hial. Tih bik pawh nei chuanglo chuan, “Engmah chu ka lo hawn lo, mah se engkim ka lo hawn thung, sawi tur a tam lutuk.. keiman chhung inkhawm ka hmang anga, chumi pah chuan ka thil lo hawn chu kan sawi dawnnia. Bawihte i thil minchah kha enge ni kha, Krismas tiraw khaaah? Aw le.. Krismas chu nangma tan mai nilo kan chhungkaw tan LALPAN ui miah lovin min hawn tir alawm…” tih sawk sawk pahin chhung inkhawm chu keiman ka hmang ta a.

Mathaia 1:22-23 Emmanuela “Kan hnena Pathian awm’ tih ka chhiar a, ka thiltawn lawmawm tak chu hunkulh teuhvin ka sawi ta a. Ka thu tih tawp nan he thu tawite hi ka sawi zui a, “ Tunah hian kan chhungkua harsatnain min tlak buak a, mite neih ang nei ve zo lovin naupangte pawh rualawt leh hrilhai rilru takin awm mah ula. Krismas tak leh Krismas neitu dik ‘Emmanuel-a hian, he hun ropui takah hian khawvelin apek ve theih loh Krista hausakna ropuitakin kan chhungkua hi min vur aduh… Krista nei tu Kristian chhungkua kanni lawmni…. He kan thil neih ropui tak hi - Cancer natna leh tlakchhamna tinreng pawn angam dawn lo… Hawh u lei lawmna aia lawmna ropui zawk van lawmna chang zual zel turin, kan thinlung hi Krista tan i hawng zau zual zel mai ang u…” Ka mittui alo sur zung zung a, ka sawi chhunzawm thei tawh lo.. Ka U-te nupa chu anlo tap chhuak hawm hawm a, an tawngtai zui mawlh mawlh bawk a. Cancer natna khum atang ngei chuan, “Halleluiah LALPA ka lawm e, Isua hnenah hlauhtur a awm lo.., engkimin a thupek an awih thin.. Cancer natna hrik te nen Krisamas hmang za a, Krista ruai kan kil ho thei tur hi ava ropui em.. Aw.. ka kawchhunga hliam leh bawk awmzawng zawng te u.. LALPA chu fak ula.. he Kismas hlu leh ropuitakah hian.. LALPA chiah fakin awm rawh se….” Tumah insum thei kana wm lo kan inhnip hlawp hlawm hlawm a, kan tawngtai a tawp hlei thei lo.. Chutih lai chuan, Urlawk zan Kohhran inkhawm dar hmasa hi fiah kek kawk hian alo ri ta bang bang a…..
           
 Harsatna leh tlakbalna tinreng te chu Krista hausakna min chan zual tir tu ah an tang a, Cancer natna khum chu chhungkaw maicham kan inchhung tlawmtak leh Lunghlu khawpui VANRAM Kawngkhar dawh zawmtu lo niin. Lei lungngaihnate chuan Van lawmna min ban tir a, chu hmun kan thlen ngei theihna turin tawrhna te chu chhelna min zirtir tu anlo nita zawk a. Kan chhungkaw nu ber pawn Kum 2007 December 25 (Krismas ni tak) Dar 12:00 chiah chiah khan … “Aw hmangaihna ava mak em, tih chu ka hla nisela…” ti a phun sep sep chungin, Krismas (Krista Ruai) chatuana hmang tawh turin min kalsan a. Hlemhletna leh tangka sum bawlhlawh engmah tellova din, kan In- tlawm leh ropui lo tak chu ‘LAMTUAL ROPUI TAKAH’ alo chang ta hial a.
“Khawvel mita hmuh theih leh kuta khawih theih thil tinrengah hian ‘Krismas’ hi alo awm lo…… Engtinnge Krismas atan kan inbuatsaih hlawm ang aw… …”    

KS- A ZWNG, A TAWNG BAWK (Thiltawn Nuihzatthlak Loh)


K.S- a zawng, a tawng bawk (Thil tawn nuihzatthlak loh!!)

He thu barakhaih hi hria inlo awm tawh mai thei, lo mai thei…. KS zawng kual zik zik pa chan mawlh mai hi…. ((Taxi driver chuan tihian a sawi…. ))

‘Hmannni deuh tawh khan. Pa pakhat hi KS ka zawnpui alawm le. Ruah asur nasat vangin zanlai dar 1 thleng ka zawnkual pui hnu paw’n kan hmulo. A zu pai pawh kan kan khulh zo vek tawh. A kam nam deuh tawh leh beidawng thinrim deuh chuan, ” Pawisa lamah harsatna a awm lo, tlankual reng lo khan, kawmtur chu min hmuhsak mai rawh,” min ti deuh ngul ngul reng tawh mai nen. Beidawng deuhvin Bawngkawn lamah ka tlan phei pui leh a. Dar 2 ari thuak tawh’.
KS ngei mai chu :- ‘Bawngkawn
kan thleng chu leh.. vanneih asiamin chhimlam Busstand ah sawn, hmeichhe tlawn tlai that hmel deuh mai hi alo ding zum zai mai le. Thinpa chuan ava dawr ta a. ” Bawihte, kan zawnkualna che hi arei tawh asin….., engah nge heti lam lamah min lo bih ruk san.. ” a va ti deuh ham ham a.

”Zankhuain Rv-ah.. bawihte min tlawm ve deuh la.. sangkhat lo deuhvin”… ”Ka tlawm dawn che chuan, Rv-ah min khilai anga, min thlah leh thlap ang”…. Sikret te an indil bawk, ”Ka bawih i zei ang tiraw?? zeilo deuh chu ka duh lo ania”… annui deuh ar ar. Chu nu chuan, ” A.T.M card (Condom) hmang lo chuan a theih loh” a tih ri pawh ka hre thei vek, a han tawng vel dan pawh, tisa chakna awmkhauh deuh tan chuan, a dawr dap aw phian in ka ring. ”Bawihte i thu vek alawm, ka mamawh che ani tawp mai.. sawi vak angai lo, kal ang” Motorah chuan anlo lut dun a, inla MAN zet hian, ”Driver Rv lamah aw….” Minloti per chhuaih a. Rv- lamah chuan ka tlan pui ta a.. A hnungah chuan an thu dun a, thawm annei lo’.

            Engkim a pherh zo :- ‘New bagha kan tlan mek, thawm nei vak lovin an ri deuh sat sat a. An tisa chakna awm pawh a khauh leh zual hmel tawh khawp mai … Thawk leh khatah thianpa chu leehhh.. Alo au ta tuarh tuarh mai.. ” E he.. e he.. ka ten lutuk…” a chil a chhak tuarh tuarh a. A kut pah chu ka seat hnungah te chuan alo tat ta tawn tawn mai. Motor kati ding dawt a. Engti zai zia nge… Car hood ka on, kan hawi let chiah mai chu.
Ks nula, tlawntlai thadeuh, khal tha telh tawlh bawk si chu.. “Mipa/ Pherh/Mawngkaw hur lo ni rengin…Thianpa ten lutuk chuan, uak tuar tuar pah hian, a hnek a chum a tlawh dawt dawt mai a.
Chu pa/pe lah chu a te teng tung mai bawk si. Kawngkharah chuan a tlawh chhuak hlawm chhuak ta tawp a. Hmanhmawh deuhvin kan tlan san ta nghal a’. * Pherh in ti ho hian thil hi anlo ti pherh thei khawp mai*

Ka lei hi ka hlep anga, ka kut phah hi ka tan dawn em ni le!!?? :- ‘Car hmaah ka thut thlak tir a, ”Engatinge hmeichhia anilo tih te chu a hma khan i hrat loh theih ?? Engatinge khati taka kut ithlak??”.. . Min chhanna, ” A aw leh incheina kha hmei chhia chiah chiah, a thim bawk si. Car hnungah khan ka kuah a, ka fawp vel a. Min fawp let ve ngawng ngawng bawk a, ka sam ah a tham deuh tawn tawn bawk.
Ka kap-ah a zen lut… A jeans tight deuhva zen luhve pahin kala fawp deuh ngawng ngawng a. A kap lum
kan zen thleng kha, alo bawk ta luau mai, mipa sazu ang hi alo nei nia mawle… , ka hamhaih aniang?? ka hum sak chit leh nghal…. ka ten lutuk.. ka lei leh kut hi tan mai ka duh.. Hawh Rv-ah zu zukin tlaivar thak ang. Cheng sangkhat zanga ka pe ang che”" min ti ta hlauhva. Rv lamah ka tlanthlak pui leh ta a’, ti in.

Bible Topical Concordence (cont2)


7.                                                                                             ISUA KRISTA KROSS :

                Biblea Kross entir lawkna te –

* Eden huan lai taka Nunna Thing – Tin, lei atangin LALPA Pathianin thing mit la tak leh ei mi tinreng a to tir a; nunna thing pawh huan lai takah chuan a totir bawk a, a chhia leh a tha hriatna thing pawh. (Genesis 2:9)

* Isakan amah halralna thing a put – Tin, Abrahama chuan halral thil hlanna thing chu a la a, a fapa Isaka chu a put tir a; a ni chuan mei leh chemte a keng a. (Genesis 22:6)

* Rephidim tlanga Mosia ban phar – Tin, he ti hi a ni a, Mosian a kut a phar veleh Israel-hote chuan an hneh thin a. (Exodus 17:11)

* Mosian thlalera dar rul a khai – Chutichuan Mosian dar rul a siam a, banah a khai a; tin, heti hi a ni a, rul chuk apiangin dar rul chu an enin an dam zel a. (Number 21:9)

* Nova lawng – Chu chuan kmana Nova dam laia, lawng siam chhung zawng a Pathian dawhtheihna in a nghah lai khan an awih lo va; chu mi lawng ah chuan mi tlemte (chu chu mi pariah tihna a ni) tuia chhandamin an awm ta : chu mi anpui (baptisma)  chuan Isua Krista thawhlehna avangin tunah a chhandam che u a ni. (1Petera 3:20-21)

  Isua Krista Kraws hnathawh –

* Hmangaihna – Nimahsela Pathian chuan a mi hmangaihna chu fak tlakin a lan tir a, misualte kan la nih laia Krista kan aia a thih avang khan. (Rom5:8)

* Thiltihtheihna – Krraws thu chub boral mekte tan chuan atna a ni si a; keini chhandam mekte tan erawh chuan Pathian thiltih theihna a ni zawk e. (1Korinth 1:18)

* Pathian nen mi inrem tir – Kraws zarah, taksa pumkhatah, pahnihte chu Pathian nen a inremtir  thei bawk ang, chu mi kraws chuan intaina chu a tihhlum avangin. (Ephesi 2:16)

* Min ti dam – Sual lamah te thi tawh in felna lamah kan nun theih nan a mah ngeiin thingah khan a taksain kan sualte a phur a; amah vuakna vualte chuan tihdamin in awm ta a. (1Petera 2:24)

* Kan sualte thupha chawina -  Ani chu kan sualte thupha chawina a ni; keimahni sual chauh ni lovin, khawvel zawng zawng sual thupha chawina pawh a ni. ( I Johana 2:2).


 * Pathian fa leh Pathian chhungte  –

> Nimahsela amah lawm apiang chu, an hnenah Pathian fate nih theihna tur a pe, a hming ringtute chu; (Johana 1:12)

> Pathian fa - Ani chuan thim thuneihna laka min chhan chhuakin, a Fapa hmangaih taka ramah chuan min kaitir ta a; (Kolossa 1:13)

> Tithianghlimtu leh tihthianghlimate chu an zain Mi Pakhata chhuak an ni si a; chuvangin ani chuan anmahniho chu “Unaute” tih a zak lo ve. (Hebrai 2:11)


* Zalenna min pe –

> Kan natna ata - Zawlnei Isaian, "Amah ngeiin kan chak lohnate a la a, kan nate a phur a," tia a sawi chu a lo thlen theihna turin.( Matthaia 8:17)

> Boralna ata - Pathianin khawvel a hmangaih em em a, chutichuan a Fapa mal neih chhun a pe a, amah chu tupawh a ring apiang an boral loh va, chatuana nunna an neih zawk nan. (Johana 3:16)

> Rorelna ata – Khawvel thiam loh chantir turin Pathianin a Fa khawvelah a tir lo, khawvel amah avanga an dam theihna turin a tir a ni zawk e. (Johana 3:17)
- Tin, mihring tan vawi khat thih ruat a ni, chu mi hnuah chuan rorelna a awm ang; (Hebrai 9:27)

> Thihna ata -Sual man chu thihna a ni si a; Pathian thilthlawnpek erawh chu, kan Lalpa Krista Isua zarah chuan, chatuana nunna a ni. (Rom 6:23)

> Dan anchhe lak ata – Krista chu kan aia anchhe dawng lo niin, Dan anchhe lak ata min tlan chhuak ta; (“Thinga khaikan apiang chu anchhe dawng an na,” tih ziak ang khan). (Galatia 3:13)

> Setana (sual) bawih ata -  Bawih ni lo turin Krista chuan min chhuahtir kha, chutichuan ding nghet ula, bawih nghawngkawlah chuan tang leh tawh suh u. (Galatia 5:1)

> Kan bawhchhiat tawhna a ta -A thisen avangin amahah chuan kan tlanna kan nei a ni – a khawngaihna ngahzia ang zela kan bawhchhiatnate ngaihdamna chu. (Ephesi 1:7)

* Min ti nung - Kan bawhchhiatnate avanga thi kan nih lai meuh pawhin Krista rualin min tinung ve a, (khawngaihnaa chhandam in ni ta e,) (Ephesi 2:5)


 Kraws lera Isua thusawi pasarih (7) te –
  (1) Tin, Isuan, “Ka Pa, anni hi ngaidam rawh; an thiltih hi an hre lo a nih hi,” a ti a. (Luka 23:34)
  (2) Tin, ani chuan a hnenah, “Tih tak meuhvin ka hrilh a che, vawiinah hian ka hnenah Paradis ah I awm ve ang,” a ti a.(Luka 23:43)
  (3) Tin, Isuan a nu leh a zirtir a hmangaih kha a kianga ding a hmu a, a nu hnenah, “Hmeichhia, en teh, I fapa kha!,” a ti a. Tin, zirtir hnenah chuan, “En teh, I nu kha!” a ti a. Tin, chuta chin chu, zirtir chuan ama inah ani chu a hruai ta a. (Johana 19:26-27)
(4) Tin, behliangmun hun lai chuan Isua chu aw ring takin, “Eloi, Eloi, lama sabakthani?” tiin a au chhuak a, (chu chu “Ka Pathian, ka Pathian engah nge mi kalsan,” tihna a ni.) (Marka 15:34)

  (5)Chu mi hnuah chuan Isuan thil engkim tunah a kim tawh tih a hria a, Pathian Lehkha Thu kha a thlen nan, “Ka tui a hal e,” a ti a. (Johana 19:28)
  (6) Tin, Isuan uain thur chu a lo in zawh chuan “A kin ta” a ti a. (Johana 19:30a)

  (7) Ni eng a reh ta a; tin, Pathian biak in puan zar chu a laiah a lo thler ta a. Tin, Isua aw ring takin a au va, “Ka Pa, I kutah ka thlarau ka kawl tir e,” a ti a. Tin, chu chu a tih zawhin a thlarau a thlah ta a. (Luka 23:45-46)

8.                                                                             ISUA THILMAK TIH TE :

Thilsiam chunga thuneihna –                                           Mathaia                 Marka    Luka      Johana                  
Tui uain a chantir -                                                               “              “              “              2:7-11
                Sangha man -                                                        “              “              5:4-9        “
                Thlipui hau reh -                                                   8:23-27    4:37-41    8:22-25    “
                Chhangper tih pun -                                                            14:15-21  6:35-44    9:12-17    6:5-14
                Tui chunga kal -                                                   14:25-27  6:47-51    “              6:19-21
                Eitur tih pun -                                                        15:32-38  8:1-9        “              “
                Sangha ka ata tangka lak -                                  17:24-27  “              “              “
                Theipui hau hlum -                                                               21:19       11:12-23  “              “
                Sangha man -                                                        “              “              “              21:4-7

                Setana leh ramhuaite chunga thuneihna –    Mathaia Marka    Luka      Johana  
                Inkhawmnaa ramhuai pai -                                  “              1:23-27    4:32-36    “
                Geradin ramhuai pai -                                           8:28-34    5:1-17      8:26-39    “
                Tawng theilo ramhuai man -                                               9:32-33    “              “              “
                Mitdel tawngtheilo ramhuai man -                     12:22       “              11:14       “
                Hmeichhe naupang ramhuai man -                    15:22-28  7:25-30    “              “
                Thla em at -                                                           17:14-18  9:17-29    9:37-43    “
                Ramhuai man chakloh vei -                                 “              “              13:10-17  “

                Natna chunga thuneihna -                                 Mathaia Marka    Luka      Johana
                Petera pizawn -                                                     8:14-15    1:29-31    4:38-39    “
                Phar -                                                                      8:2-4        1:40-45    5:12-15    “
                Sipai za hotu naupang -                                      8:5-13      “              7:2-10      “
                Bethesda dil kama zeng -                                    “              “              “              5::5-18
                Mit del pahnih -                                                    9:27-31    “              “              9:1-38
                Bartimaia -                                                             20:30-34  10:46-52  18:35-43  “
                Zeng pakhat -                                                       9:2-8        2:3-12      5:18-26    “
                Kut zeng -                                                                              12:10-15  3:1-6        6:6-11      “
                Hmeichhe thi put -                                                               9:20-22    5:25-34    8:43-48    “
                 Bengngawng tawng fiahlo -                                              “              7:32-37    “              “
                Damlo vung -                                                        “              “              14:2-6      “
                Bawih beng -                                                         “              “              22:50-51  “

                Thihna chunga thuneihna -                               Mathaia Marka    Luka      Johana
                Hmeithai fapa -                                                     “              “              7:11-17    “
                Zaira fanu -                                                            9:18-26    5:35-43    8:41-56    “
                Lazara -                                                                  “              “              “              11:1-45
                Thawhlehna -                                                        28:1-20    16:1-14    24:1-53    20:1-31




  9.                                                                                           THLARAU THIANGHLIM :

Thlarau Thianghlim nihna -

> Pa leh Fapa laka hrang si a ni Chutichuan kal ula, hnam tina mi zirtirahte siam ula, Pa leh Fapa leh Thlarauthianghlim hmingah chuan baptis ula. (Mathaia 28:19)

> Nunna petu, sualna ata hruai chhuak tu a ni  Tinungtu chu thlarau a ni, tisa chu engmahah a tlaktlai lo ; in hnena thu ka sawite hi thlarau a ni, nunna pawh a ni. (Johana 6:63)
-Krista Isuaa Nunna Thlarau dan chuan sualna leh thihna dan ata chu mi tichhuak tawh si a. (Rom 8:2)

> Pa leh Fapa leh Thlarau chu pakhat a ni – Tin, nangin ropuina mi pek kha keiin anmahni ka pa ta ; anni chu pumkhat an nihna turin, keini pumkhat kan ni ang bawk hian : (Johana 17:22)
- Mihring thute chu mihring rilru, a chhunga awm vek lo chuan mihring zingah tuin nge hria ang? Chutiang bawkin Pathian thute chu Pathian Thlarau vek lo chuan tuman an hre lo. (1Korinth 2:11)

> Pa leh Krista ai awh thei a ni -  Nimahsela Pathian Thlarau nangmahnia a awm tak zet chuan tisaa awm in ni lo va, Thlarauva awm in ni zawk e. Amaherawh chu tupawh Krista Thlarau nei lo chu amaha mi a ni lo. (Rom 8:9)

> Pathian a ni – Tin Lalpa chu Thlarau a ni a ; Lalpa Thlarau awmna apiangah zalenna a awm thin. (2Korinth3:17)


 Thlarau Thianghlim mizia. –

= Min thlamuan  – Tin, Pa ka dil ang a, ani chuan Thlamuantu dang a pe ang che u, chatuana in hnena awm turin; (Johana 14:16)
- Tin, Lalpa tih dekin, Thlarau Thianghlim thlamuanin an awm a, an lo pung ta telh telh a.(Tirhkohte 9:31b)

= Min zirtir  – Tin, Thlamuantu, Thlarau Thianghlim, Pain ka hminga a rawn tirh tur khan, chu mi chuan engkim a zirtir ang che u a, in hnena ka sawi zawng zawngf a hriat chhuahtir le hang che u. (Johana 14:26)

= Bum theih a ni lo – Nimah sela Peteran, “Anani, Thlarau Thianghlim bum tur leh, ram man a then zep turin engatinge Setanan i thinlung a tihkhah le. A awm chhung zawng khan i ta a ni reng lo vem ni? I hralh hnupawh khan i thu thuin a awm lo vem ni? Engati nge heng thu hi i rilrua i ngaihtuah? Mihring bum i ni lo ve, Pathian bum i ni zawk e,” a ti a.(Tirhkohte 5:3-4)

= A tawngtai  – Chutiang bawkin Thlarau chuan kan chak lohnate a pui thin a; engtia tawngtai tur nge tih kan hre si lo va ; nimahsela Thlarau chuan rum sawi hleih theih lovin min tawngtai sak thin. (Rom 8:26)

= Thu a sawi – Tin, Thlarau chuan Philipa hnenah, “Saw tawlailir saw va hnaih la, va pawl rawh,” a ti a. (Tirhkohte 8:29)

= Min khap – Tin, Thlarau Thianghlimin Asia rama thu hril a khap avangin Phrugia leh Galatia ram chu an fang chhuak ta a. (Tirhkohte 16:6)

= Engkim a chhui chhuak – Keini erawh chu chung chu Pathianin Thlarauvin min hriattir ta a ni ;  Thlarau chuan engkim a chhui chhuak si thin ; Pathian thu ril pawh. (1Korinth 2:10)

= A lungngai  - Pathian Thlarau Thianghlim chu ti lungngai suh u,tlanna ni atan chuan amahah chhinchhiaha in awm kha.(Ephesi 4:30)

=Tih mit theih -  Thlarau chu timit suh u la: (1Thessalonika 5:19)

= Tuh vui theih -  Pathian Fapa rap beta, thuthlung thisen amah tihthianghlimna chu thil narana ruat a, khawngaihna Thlarau tivuitu chu, chu mi ai chuan engtia hremna nasa zawk nge tuar tlaka ruat ni a in ngaih? (Hebrai 10:29)


Biblein Thlarau Thianghlim a sawina te.

* Pathian Thlarau – Tin, lei hi a chhiaa a ruak ngawt a ni a; tui thuk tak chung chu a thim mup a. Pathian Thlarau chuan tui chungte chu a awp reng a. (Genesis 1:2)
> Pathian in in nih leh Pathian Thlarau nangmahniah a awm reng tih in hre lo vem ni le. (1Korinth 3:16)

* LALPA Thlarau – Chutichuan LALPA Thlarau chu Jeptha chungah a lo thleng a, tichuan Gilead leh Manasea ram a kal tlang a. (Roreltute 11:29)

* Thlarau Thianghlim – Nimahsela an hel a, a thlarau thianghlim chu an tilungngai ta a : chuvangin anmahni dotua awm tura tihlamletin a awm a, amah ngei chuan anmahni chu a bei ta a. (Isaia 63:10)
> I hnen ata hi mi paih bo suh la ; I thlarau thianghlim hi mi laksak suh ang che. (Sam 51:11)
> Pathianin bawlhhlawh turin min ko si lo va, thianghlimah min ko zawk a ni. Chuvangin a pawisa lo tu chuan mihring pawisa lo a ni lo va, Pathian a Thlarau Thianghlim pe thintu che u chu a pawisa lo a ni zawk. (1 Thessalonika 4:7-8)

* Pa Thlarau – A sawitu chu nangni in ni dawn si lo va, in Pa Thlarauvin nangmahniah a sawi zawk dawn a ni. (Mathaia 10:20)

* Thlamuantu –  Tin, Pa ka dil ang a, ani chuan Thlamuantu dang a pe ang che u, chatuana in hnena awm turin. (Johana 14:16)

* Fapa Thlarau – Tin, fa in nih avangin Pathianin a Fapa Thlarau chu, “Abba (Ka pa) tia auvin kan thinlungah a rawn tir a. (Galatia 4:6)

* Thlarau – Chu veleh tui ata a chhuahin, van inhawnga Thlarau thuro anga lo chhuk a hmu a. (Marka 1:10)
                > Keini zawngin Thlarau zarah rinnain felna beiseina kan nghak si s. (Galatria 5:5)

* Nunna Thlarau – Krista Isuaa Nunna Thlarau dan chuan sualna leh thihna dan ata chu mi tichhuak tawh si a. (Rom 8:2)

*Isua Krista Thlarau – Chu Chu in mi tawngtai sak na a vang leh Isua Krista Thlarau mi pek a vangin ka chhandam,na a lo ni dawn tih ka hre si a .(Philipi 1:19)

* Khawngaihna Thlarau – Pathian Fapa rap beta, thuthlung thisen amah tihthianghlimna chu thil narana ruat a, khawngaihna Thlarau tivuitu chu, chu mi ai chuan engtia hremna nasa zawk nge tuar tlaka ruat ni a in ngaih? (Hebrai 10:29)

* Thlarau ropui tak – Krista hming avanga hau in nih chuan in eng a thawl e; Thlarau ropui tak, Pathian Thlarau chu in chungah a awm si a. (1Petera 4:14)

* Thutak – Hriattirtu chu Thlarau hi a ni, Thlarau chu thutak a nih a vangin. (1Johana 5:7)

 Thuthlung Hlui huna Thlarau Thianghlim hnathawh

*Hrilh lawkna thu a hriattir –

> Balaama – Tin, Balaama chu a vanvadak a, Israel mite chu an hnam dan zir zel aawm a hmu a; tin, Pathian thlarau a chungah a lo thleng a. tin, thu chu a sawi ta a. (Number 24:2-3)

> LALPA thu zawm lo tu Saula a chhuah san - Tin, LALPA Thlarau chuan Saula chu a chhuahsan a, LALPA tirh ramhuai in amah a tibuaia.(1Samuela16:14)

> Mesia lo kal tur thu – Jesaiabul atangin chawrno a lo chhuak ang a, a zung atangtea puak chhuak chu a rah ang : tin, LALPA thlarau – finna leh hriat theihna thlarau, remruatna leh chakna thlarau chu – a chungah a fu ang : (Isaia 11:1-2)

> Ezekiela - Tin, ka hnena thu a sawi lai chuan Thlarau chu keimahah a lo lut a, ka kein mi din tir a; tin, mi betu chu ka ngaithla ta a.(Ezekiela 2:2)

> Davida – “Unaute u, Thlarau Thianghlimin, Davida kaa, Isua mantu te hruaitu Juda thu a sawi lawk kha, kha Pathian Lehkha Thu kha lo thleng reng tur a ni. (Tirhkohte 1:16)


* Thiamna bik a pe

- Bezalela – Kawng tinrenga themthiamna (Exodus 31:1-5)

- Rorel thiamna

>Josepha –  Tin, chu thu chu Pharoa leh a chhiahhlawhte zawng zawng chuan tha an tihzawng tak a ni a. Tin, Pharoa chuan, a chhiahhlawhte hnenah, “Hetiang, Pathian thlarau awmna mi hi kan hmu zo dawn em ni?” a ti a. (Genesis 41 – 37)

> Gideona – Nimahsela LALPA thlarau chu Gideona chungah a lo thleng a; tin, tawtawrawt a han ha tum a : tichuan Abiezer-ho chuan an pan khawm ta chiam a. (Roreltute 6:34)

>Samsona –-Tin,hmeichhia chuan fapa chu a hring ta a, a hmingah Samsona an sa a : tin, nausen chu a lo sei lian a, LALPAN mal a sawm sak a. Tin, Zora leh Estaol inkara Mahane-dan hmunah chuan Lalpa thlarauvin a rawn khawih harh tan ta a.(Roreltute 13:24-24)

> Saula – Chutichuan tlang chu an han thlen chuan, ngai the, zawlnei hovin an tawk a ; tin, LALPA thlarau nasa takin a lo thleng a, thu an sawi dual dualnaah chuan a tel vet a a.  (1 Samuel 10:10)
> Davida – Chutichuan Samuela chuan hriak bawm ki chu a la a, a unaute zingah chuan amah chu hriak a thih a, tichuan LALPA thlarau chu chu mi ni atang chuan nasa takin Davida chungah a lo thleng ta a. (1 Samuel 16:13)

* Thinlung thar  pek atiam


> Thinlung thar ka pe ang che u a, in chhungah thlarau thar ka dah ang : in tisa ata thinlung lung ang a sak chu ka la bo ang a, thinlung, tisa ang a nem ka pe zawk ang che u. (Ezekiela 26)


Isua hun laia Thlarau Thianghlim hnathawh

* Zakaria Thlarau Thianghlimin a khat – Tin, a pa Zakaria chu Thlarau Thianghlimin a lo khat a, ( Luka 1:67)

* Baptistu Johana -
> Thlarau Thianghlimin a khat – Lalpa ngaihin mi lian a ni ang a, uain leh zu reng reng a in lo vang; a nu pum chhung atang rengin Thlarau Thianghlimin a lo khat ang. (Luka 1:15)
> Van atanga Thlarau  chhuk a hmu – Tin, Johanan thu a hriattir a, a sawi a, “Thlarau chu thuro angina van atanga chhuk ka hmu a, a chungah a fu reng a…..” ( Johana 1:32)

* Thlarau Thianghlimin Mari chu nau a paitir – A nu Mari chu Josefa nen an inhual laiin, an inpawl hmain, Thlarau Thianghlimin a raitir tih an lo hre ta a. (Mathaia 1:18)

* Isua chungah a fu – Tin, heti hi a ni a, mi zawng zawngin baptisma an chan zawh in, Isua pawhin baptisma a chang a, a tawngtai a, van a lo in hawng a, Thlarau Thianghlim chu taksa pu in thuro angina a lo chhuk a, a chungah a fu ta a ; tin, van a tangin aw a lo chhuak a, “Nang ka fapa duh tak I ni, I chungah ka lawm em em e,” a ti a. (Luka 3:21-22)

*Isua Thlarauvin a hruai – Chu mi zawh ah chuan Isua chu diabola thlema awm turin thlalerah Thlarau hruai luh in a awm ta a. ( Mathaia 4:1)
> Tin, Isua chu Thlarau thiltihtheihna puin Galili ramah a haw leh ta a; tin, a chanchin chu, chu mi vel ram tinah chuan a thang ta a. (Luka 4:14)

* Isuan Thlarau chenchilhin rawng a bawl – “Riangvaite hnenah Chanchin Thahril tura mi ruat a vangin Lalpa Thlarau chu ka chungah a awm, Ani chuan salte hnena chhuahna thu leh, Mitdelte hnena mitvar neih lehna thu sawi tur te, Tihduhdah tuarte chhuahtirna tur te, Lalpa lungawi kum thu sawi tur te in, Mi tir a ni,” tih hi. ( Luka 4:18-19)

 * Isuan,  Pathian Thlarau avangin ramhuaite a hnawt chhuak – Amaherawhchu kei Pathian Thlarau avanga ramhuaite hnawt chhuak thin ka nih chuanPathian ram in hnenah a lo thleng tawh a ni ang. Mathaia 12:28)

* Isua Thlarau Thianghlimah a lawm – Tin, chu mi lai tak chuan Isua chu Thlarau Thianghlimah a lawm em em a, ( Luka 10:21)

* Stephana -
> Tin, chung thu chu an hriat in an thin a khei ta a, Stephana chungah chuan an ha an thial a. Nimahsela ani chu Thlarau Thianghlima khat ani a,van lam a en tlat a,Pathian ropui zia leh Pathian dinglama Isua ding a hmu a.(Tirhkohte7:54-55)




Ringtu nuna Thlarau Thianghlim hnathawh

* Sual, fel, rorel thu-ah khawvel thiamloh a hriattir – Ani chu a lo thlen chuan sual thu-ah te, fel thu-ah te,rorel thu-ah te khawvel an thiamloh a hriattir ang.(Johana 16:8)

* Thlamuantu - Tin, Pa ka dil ang a, ani chuan Thlamuantu dang a pe ang che u, chatuana in hnena awm sturin; (Johana 14:16)

                * Pain Isua hmingin a tir - Tin, Thlamuantu, Thlarau Thianghlim, Pain ka hminga a rawn tirh tur khan, chu mi chuan engkim a zirtir ang che u a, inhnena ka sawi zawng zawng a hriat chhuahtir leh ang che u. (Johana 14:26)

                * Pa hnen ata Isuan a tir -  “Tin, Pa hnen ata Thlamuantu in hnena ka tirh tur, Paa chhuak Thlarau dik tak chu a lo hunah, ani chuan ka thu a hriattir ang;( Johana 15:26)

* Isua thu a hriattir -  “Tin, Pa hnen ata Thlamuantu in hnena ka tirh tur, Paa chhuak Thlarau dik tak chu a lo thlen hunah, ani chuan ka thu a hriattir ang; (Johana 15:26)

 * Thutaka hruai luh - Nimahsela amah, Thlarau dik tak chu, a lo thlen hun chuan thutak zawng zawngah chuan a hruai lut ang che u: amaha phuahchawpin thu a sawi dawn si lo; thu a dawn apiang chu a hril zawk ang; thil lo thleng turte pawh a hriattir ang che u. (Johana 16:13)

* Isua chawimawi - Ani chuan kei mi chawimawi ang; ka taa mi a la ang a, in hnenah a hriattir dawn si che u a. (Johana 16:14)

* Mei angin a inlar – Tin, lei te, amaha insem darhin, mei angina an hnenah a lo inlar ta a. Tin, an chungah a chuang theuh va, an zain Thlarau Thianghlimin an khat ta vek a, Thlarauvin a tawngtir ang zelin tawng dangin an lo tawng ta a. (Tirhkohte 1:3-4)

*Thiltihtheihna min pe - ”Thlarau Thianghlim chu in chunga alo thlen hunah thiltihtheihna in la nei ang: tichuan Jerusalem khuaah te,Judai leh Samari khawtinah te, kawlkil thleng pawhin ka thu hretute in ni ang,” a ti a.(Tirhkohte 1:8-9)

* A chhung khat - Tin, an tawngtai zawhin an awmkhawmna chu a lo nghing a, an zain Thlarau Thianghlimin an lo khat a, huai takin Pathian thu an hril ta a. (Tirhkohte 4:31)

* Rawngbawltu a tir chhuak – Tin,Lalpa rawng an bawl a, chaw an nghei lain Thlarau Thianghlimin, “Barnaba leh Saula hi anmahni ka ruat chhan ti turin mi tihhransak rawh u,” a ti a. (Tirhkohte 13:2)

* Rawngbawltu a hruai zel – Tin, Thlarau Thianghlimin Asia rama thu hril a khap avangin Phrugia leh Galatia ram chu an fang chhuak ta a. (Tirhkohte 16:6)

*Pathian Hmangaihna kan thinlungah a leih – Tin, Thlarau Thianghlim kan hnene min pek khan Pathian hmangaihna chu kan thinlunga a leih tawh avangin beiseina chuan a timualpho lo va ( a tibeidawng lo va. (Rom 5:5)

* Sual leh thihna dan ata min tichhuak – Krista Isuaa Nunna Thlarau dan chuan sualna leh thihna dan ata chu min tichhuak tawh si a. (Rom 8:2)

* Nunna leh thlamuanna min pe – Tisa lam thilte duh chu thihna a ni si a, Thlarau lam thil duh erawh chu nunna leh thlamuanna a ni. (Rom 8:6)

* Taksa thiltihte Thlarauvin  a tihhlum - Tisa dana in awm chuan in thi ngei tur a ni; amaherawhchu taksa thiltihte Thlarauva in tihhlum thin chuan in nung ang. (Rom 8:13)

*Min hruai – Pathian Thlarau hruaia awm apiangte chu Pathian fate an ni si a. (Rom 8:14)

* Pathian fa kan nih min hriattir – Thlarau ngei chuan keimahni thlarau nen Pathian fate kan ni tih min hriattir thin. (Rom 8:16)

* Kan chak lohna min puia, min tawngtai sak  – Chutiang bawkin Thlarau chuan kan chak lohnate a pui thin a; engtia tawngtai tur nge tih kan hre si lo va; nimahsela rum sawi hleih theih lovin min tawngtai sak thin. (Rom 8:26)
* Min Chenchilh – Pathian in in nih leh Pathian Thlarau nangmahniah a awm reng tih in hre lo vem ni ? (1Korinth 3:16)

* Thilpek min pe – Tin, unaute u, thlarau lam thilek thute chu in hriatloh ka duh lo ve. (1Korinth 12:1)

*Ringtu nunah rah a chhuah – Thlarau rah erawh chu hmangaihna te,  hlimna te, remna te, dawhtheihna te, ngilneihna te, thatna te, rinawmna te, thuhnuairawlhna te, insumtheihna te a ni zawk e; chutiang kalhzawngin Dan thupek reng a awm lo ve.(Galatia 5:22-23)

]* Finna leh hriatthiamna min pe – Kan Lalpa Isua Krista Pathian, ropuina Pa chuan amah hriatna kawngah finna leh hriat chiantirna  thlarau a pek theihna tur in ka tawngtaina ah te chuan in hming lam in in chunga lawmthu hrilh ka bang lo. (Ephesi 1:16-17)

* Pa hnenah min hruai lut – Ama zaran Thlarau hmunkhata Pa hnena luh theihna kan nei veve a ni. (Ephesi 2:18)

* Min chhinchhiah – Amahah chuan nangni pawh thutak thu ( In chhandamna Chanchin Tha chu) in ngaihthlak a, rin pawh in rin hnuin, amahah chuan Thlarau Thianghlim tiam chuan chhinchhiahin in awm kha. (Ephesi 1:13)
 >  Pathian Thlarau Thianghlim chu ti lungngai suh u,tlanna ni atan chuan amahah chhinchhiaha in awm kha.(Ephesi 4:30)

* Siamthar leh silfai – Thil fel taka tih, keimahni ngeia tithe chu, chumi a vang ni lovin, siamtharna silna leh Thlarau Thianghlim siamthat lehna chuanin a khawngaihna ang zel zawkin min chhandam ta. ( Tita 3:5)


Thlarau Thianghlim entirna te –

* Hriak -
- Chutichuan Samuela chuan hriak bawm ki chu ala a, a unaute zingah chuan amah chu hriak a thih a; tichuan LALPA thlarau chu chu mi ni atang chuan nasa takin Davida chungah a lo thleng ta a. Chutichuan Samuela chu a tho va, Rama khuaah a kal ta a. (I Samuela 16:13)

* Thuro -
- Tin, Isua baptisma a chan veleh tui atan a chhuak ta nghal a: tin, ngai teh, a tan van a lo inhawng a, Pathian Thlarau chu thuro anga lo chhukin, a chunga lo fu a hmu a. (Matthaia 3:16)
- Chu veleh tui ata a chhuahin, van inhawnga Thlarau thuro anga a chunga lo chhuk a hmu a. (Marka 1:10)

* Thli -
-   Thli khawiah pawh a duh duhin a tleh thin, a ri i hria e, nimahsela khawi atanga lo kal nge, khawiah nge a kal dawn tih pawh i hre si lo; tupawh Thlarauva piang chu chutiangin an awm,” a ti a. (Johana 3:8)
- Tin, thawklehkhatan van ata ri, thlipui tleh angin a lo thleng ta phut a. Tin, chu chuan an thutna in chu a tikhat ta vek a, (Tirhkohte 2:2)

* Mei –

= Ven himna - Tin, LALPAN chhun laiah chuan chhum dingin an hma a hruai a; tin, zanah chuan anmahni en turin meialh dingin an hma a hruai a; chhun leh zan an kal theih zelna turin: (Exodus 13:21)

- Kei zawngin simna turin tuiin ka baptis thin che u a; nimahsela ka hnunga lo kal tur chu keimah aiin a ropui zawk a, a pheikhawk keng tlak pawh ka ni lo ve. Ani chuan Thlarau Thianghlim leh meiin a baptis ang che u; (Matthaia 3:11)
- Tin, leite te, amaha insem darhin, mei angin an hnenah a lo inlar ta a. Tin, an chungah  chuang theuh va, (Tirhkohte 2:3)

= Thianghlimna - Tin, heti hi a ni ang a, LALPAN, rorelna thlarau leh kanna thlarauva, Zion fanute bawlhlawhna chu a silfai hnu leh, Jerusalem thisen chu a chhung ata a tlenfai hnu chuan, Zion-a la awm leh Jerusalem-a la awmte chu thianghlim an ti ang, Jerusalem-a la damte zinga hming ziak zawng  zawng te chu. (Isaia 4:3, 4)
= Fiahna - In rinna fiahna, rangkachak meia fiah hnu pawha boral thin aia hlu zawk chu, Isua Krista inlar hunah chuan fakna leh chawimawina leh ropuina tur a lo nih theih nan.( I Petera 1:7 )

* Tui -
- Tupawh mi ring chu Pathian Lehkha sawi angina tui nung luite a pumah a lo luang chhuak ang,” a ti a. (Johana 7:38)
-Chuvangin chhandamna tuikhur atate chu hlim takin tui in la chawi ang. (Isaia 12:3)
-Pathianin, ‘Ni hnuhnungahte chuan heti hi a ni ang a, Mi zawng zawng chungah ka Thlarau ka leih ang a; Tichuan in fapate, in fanuten ka thu an hril ang a; In tlangvalten inlarnate an hmu ang a, In putarten mumangah an mang ang a; (Tirhkohte 2:17)
- Ruah hnuhnung hunah hian LALPA chu ruah dil rawh u, LALPA, kawl tiphetu ngei chu; Tin, a nin lova hlebet tinrengte tan ruahpui vanawn a surtir ang.  (Zakaria 10:1)


* Seal (chhinchhiahna) -
- Amahah chuan nangni pawh thutak thu (in chhandamna Chanchin Tha chu) in ngaihthlak a, rin pawh in rin hnuin, amahah chuan Thlarau Thianghlim tiam chuan chhinchhiahin in awm kha. (Ephesi 1:13)
- Tin, Pathian Thlarau Thianghlim chu tilungngai suh u, tlanna ni atan chuan amahah chhinchhiaha in awm kha. (Ephesi 4:30)


Johana ziaka Thlarau Thianghlim hnathawh chungchang Isua zirtirna. – (Johana 14:16-16:15)

*  Pain Isua hminga a tirh - Tin, Thlamuantu, Thlarau Thianghlim, Pain ka hminga a rawn tirh tur khan, chu mi chuan engkim a zirtir ang che u a, inhnena ka sawi zawng zawng a hriat chhuahtir leh ang che u.( Johana 14:26)

* Paa chhuak - “Tin, Pa hnen ata Thlamuantu in hnena ka tirh tur, Paa chhuak Thlarau dik tak chu a lo thlen   hunah, ani chuan ka thu a hriattir ang; (Johana 15:26)

* Hriattir tu -   “Tin, Pa hnen ata Thlamuantu in hnena ka tirh tur, Paa chhuak Thlarau dik tak chu a lo thlen hunah, ani chuan ka thu a hriattir ang; nangni pawhin in hriattir bawk ang, atir ata ka hnena in awm avangin. (Johana 15:26-27)

* Sual / thiam lo nih hriattirtu - Ani chu a lo thlen chuan sual thu-ah te, fel thu-ah te, rorel thu-ah te khawvel an thiam loh a hriattir ang: (Johana 16:8)

* Thutaka hruai tu - Nimahsela amah, Thlarau dik tak chu, a lo thlen hun chuan thutak zawng zawngah chuan a hruai lut ang che u: amaha phuahchawpin thu a sawi dawn si lo; thu a dawn apiang chu a hril zawk ang; thil lo thleng turte pawh a hriattir ang che u.( Johana 16:13)

* Isua a chawimawi -  Ani chuan kei mi chawimawi ang; ka taa mi a la ang a, in hnenah a hriattir dawn si che u a. (Johana 16:14)

* Ringtute thlamuantu - Tin, Thlamuantu, Thlarau Thianghlim, Pain ka hminga a rawn tirh tur khan, chu mi chuan engkim a zirtir ang che u a, inhnena ka sawi zawng zawng a hriat chhuahtir leh ang che u. (Johana 14:26)

Rom lehkhathawna Thlarau Thianghlim   chungchang Paula a zirtirna -  (Rom 8:1-39)

* Nunna leh thlamuanna a pe -  Tisa lamthilte duh chu thihna a ni si a, Thlarau lam thil duh erawh chu nunna leh thlamuanna a ni; (Rom 8:6)

* Sual leh thihna lak ata a ti chhuak - Krista Isuaa Nunna Thlarau dan chuan sualna leh thihna dan ata chu mi tichhuak tawh si a. (Rom 8:2)

* Thlarau dan zawhtu chu Dan ata a ti chhuak - Tisa dan zawh lova Thlarau dan zawh zawktu keimahniah hian Dan thu ruat chu hlena a awm theihna turin. (Rom 8:4)

* Taksa thi thei hi a tinung/ti chak - Nimahsela mitthi zing ata Isua titho lehtua Thlarau chu nangmahnia a awm chuan, mitthi zing ata Krista Isua titho lehtu khan, nangmahnia awm Thlarau zarah chuan in taksa thi theite chu a tinung bawk ang. (Rom 8:11)

* Tisa leh Thlarau duhzawng a thliar fiah - Tisa duhzawng chu Pathian dona a nih avangin. Chu chu Pathian danin a awm si lo va, awm pawh a awm thei bawk hek lo a ni. Chutichuan tisaa awmte chuan Pathian an tilawm thei lo. Nimahsela Pathian Thlarau nangmahnia a awm tak zet chuan tisaa awm in ni lo va, Thlarauva awm in ni zawk e. Amaherawhchu tupawh Krista Thlarau nei lo chu amaha mi a ni lo. (Rom 8:7-9)

* Tisa thiltih a tihlum - Tisa dana in awm chuan in thi ngei tur a ni; amaherawhchu taksa thiltihte Thlarauva in tihhlum thin chuan in nung ang. (Rom 8:13)

* Pathian fa nihna pein a hriattir - Pathian Thlarau hruaia awm apiangte chu Pathian fate an ni si a. Thlarau ngei chuan keimahni thlarau nen Pathian fate kan ni tih min hriattir thin; (Rom 8:14-17)

* Chaklohnate a pui - Chutiang bawkin Thlarau chuan kan chak lohnate a pui thin a; engtia tawngtai tur nge tih kan hre si lo va; nimahsela Thlarau chuan rum sawi hleih theih lovin min tawngtaisak thin. (Rom 8:26)



Ephesi lehkhathawna  Thlarau Thianghlim   chungchang Paula zirtirna -

* Ringtute a chhinchhiah / a nem nghet - Amahah chuan nangni pawh thutak thu (in chhandamna Chanchin Tha chu) in ngaihthlak a, rin pawh in rin hnuin, amahah chuan Thlarau Thianghlim tiam chuan chhinchhiahin in awm kha. (Ephesi 1:13)

* Finna leh hriatna a pe - Kan Lalpa Isua Krista Pathian, ropuina Pa chuan amah hriatna kawngah finna leh hriat chiantirna thlarau a pek theihna tur che uin ka tawngtainaahte chuan in hming lamin in chunga lawmthu hrilh ka bang lo; (Ephesi 1:16,17)

* Pa hnenah a hruai - Ama zaran Thlarau hmunkhata Pa hnena luh theihna kan nei ve ve a ni. (Ephesi 2:18)

* Ringtu a ti nghet - Chuvang chuan Krista chu rinna avnga in thinlung a chen theih nan, a ropuina ngahzia ang zelin, a Thlarau zarah mihring chhungnung lamah chuan thiltihtheihna tihchakin a awmtir theihna tur che uin, Pa, lei leh vana chhungkaw tinreng hming chawi chhana hmaah chuan ka thingthi thin a; chutichuan Pathian famkimna tinreng tluka tihkhaha in awm theih nan, nangni hmangaihnaa zung kai leh nghahchhan neia awmin, mi thianghlim zawng zawng nen chuan a zauzia te, a seizia te, a sanzia te, a thukzia te hriat chian theihna leh, Krista hmangaihna hriat phak loh hriat theihna in nei thei ang. (Ephesi 3:14-19)

* Ti lungngai suh u - Tin, Pathian Thlarau Thianghlim chu tilungngai suh u, tlanna ni atan chuan amahah chhinchhiaha in awm kha. (Ephesi 4:30)

* Thlarauva khatin awm rawh - Tin, uaiin ruiin awm suh u, chu miah chuan insum lohna a awm si a; Thlarauva khatin awm
zawk rawh u. (Ephesi 5:18)

* Sual hnehna ngunhnam a ni - Tin, chhandamna lukhum leh Thlarau ngunhnam (Pathian Thu chu) la ula, (Ephesi 6:17)

* Thlarauva tawngtai tur a ni - Tawngtaina leh dilna tinrengin eng hun pawha Thlarauva tawngtaiin, chu mi kawngah chuan mi thianghlim zawng zawng tan thahnemngai tak leh dil tlatin ngaihven rawh u; (Ephesi 6:18)

Ringtu thlarau lam nun :

* Thlarau Thianghlim, Pa leh Fapa ata lo chhuak chuan mihringte chu chhandamna changtuah a siama, an sualzia leh chungpik zia te a hriat chian tir a. Krista hriatna kawngah an rilru a ti var a, an duhthlannate titharin, Isua Krista chu an Lalpa leh Chhandamtua pawm tura ngenin, pawm thei turin a pui a, anmahniah felna rah chi tinreng a thawk chhuak thin.

* Tin, Pharoa chuan a chhiahhlawhte hnenah,” Hetiang Pathian thlarau awmna mi hi kan hmu zo
dawn em ni?” a ti a.(Genesis 41:38)

* Tin Nuna fapa Josua chu finna thlarauvin a khata; Mosia chuan a chungah a kut a nghah avangin (Deuteronomy 34:9a)

* Chutichuan LALPA Thlarau chu Jeptha chungah a lo thleng a, ti chuan Gilead leh Manase a kal tlang a.(Roreltute 11:29)

* Nimahsela an hel a, a thlarau thianghlim chu an ti lungngai ta a; chuvangin anmahni dotua awm tura tihlamletin a awm a, amah ngei chuan anni chu a bei ta a.(Isaia 63:10)

* Thinlung thar ka pe ang che u a, in chhungah thlarau thar ka dah ang: (Ezekiela 36:26a)

* Pathian chu thlarau a ni a, a chibai buk tu tak tak ten thlarau leh tihtakzet in chibai an buk tur a ni. (Johana 4:24)

* Tinungtu chu Thlarau a ni, tisa chu engahmah a tlaktlai lo, in hnena Thu ka sawite hi Thlarau a ni, nunna pawh a ni.(Johana 6:63)

*Tin, chung thu chu a sawi zawh in an chungah a thaw a, an hnenah,” Thlarau Thianghlim nei rawh u; tusual pawh in ngaihdam a piang ngaihdam a ni ang; t usual pawh in ngaihdal loh a piang ngaihdam loh a ni ang,” a ti a.(Johana 20:22-23)

* Nimahsela Peteran, “Anni, Thlarau Thianghlim bum tur leh,ram man a then zep turin engati nge Setanan i thinlung a tih khah le?...... Mihring bum i ni lo ve, Pathian bum i ni zawk e,” a ti a.(Tirhkohte5:3-4)

* Tin, chung thu chu an hriat in an thin a khei ta a, Stephana chungah chuan an ha an thial a. Nimahsela ani chu Thlarau Thianghlima khat ani a,van lam a en tlat a,Pathian ropui zia leh Pathian dinglama Isua ding a hmu a.(Tirhkohte7:54-55)

* Tin, tirhkohte chuan an chungah an kut an nghat a, Thlarau Thianghlim an hmu ta a.(Tirhkohte 8:17)

* Tisa dana in awm chuan in thi ngei tur a ni; amaherawhchu taksa thiltih te Thlarauva in tihhlum thin chuan in nung ang.(Rom 8:13)

*Pathian Thlarau hruaia awm apiangte chu Pathian fate an ni si a.(Rom 8:14)

* Rilru te entu chuan Thlarau duhzawng chu a hre thin a ni. (Rom 8:27)

* A nih leh, in taksa chu, in chhunga awm Pathian hnen atanga in hmuh Thlarau Thianghlim in a ni tih in hre lo em ni le? Mahni ta pawh in ni lo va, mana lei in ni tawh asin, chuvangin in taksaah chuan Pathian chawimawi rawh u.(1 Korinth6:19-20)

* Chutichuan hei hi ka ti ani: Thlarauvah awm rawh u,tichuan tisa chakna chu in zawm dawn lo nia. Tisa hian Thlarau dona lam a chak thin, Thlarau pawhin tisa dona lam a chak bawk si thin; thil tih in tum te chu in tih theihloh nan chung te chu a in kalh si.(Galatia 5:16-17)

* Tin, uain ruiin awm suh u, chu miah chuan insum theihlohna a awm si a; Thlarauva khatin awm zawk rawh u. ( Ephesi 5:18)

* Tawngtaina leh dilna tinrengin eng hun pawh a Thlarauva tawngtaiin, chumi kawngah chuan mithianghlim zawng zawng tan thahnemngai tak leh dil tlatin ngaihven rawh u. (Ephesi 6:18)

* Pathianin hlauhna Thlarau min pe lova, thiltihtheihna leh hmangaihna leh rilru feltak  neihna thlarau min pe zawk si a.(2 Timothea 1:7)